Brexit

Brexit: hoe kon het zo mis gaan in het Verenigd Koninkrijk?

Bob van der Steen Bob van der Steen

In Europa kijkt men met verbazing naar het verloop van het Brexit proces in het Verenigd Koninkrijk. Hoe kan het dat dit zo chaotisch verloopt, binnen een van de oudste democratieën ter wereld? Is het een verrassing of is dit ook ‘typisch Brits?

Misrekening 1: Lokkertje

Als electoraal lokkertje bood toenmalig premier Cameron de kiezers een Brexit referendum aan, in de veronderstelling dat de Britten ruim voor ‘blijven’ zouden kiezen. Door ook nog de belofte te doen gehoor te geven aan de wil van het volk, ontstond er een probleem toen de Britten voor een vertrek uit de Europese Unie (EU) kozen. Premier Cameron die in de EU wilde blijven, had zijn eigen populariteit overschat en de onvrede van de Britten onderschat. De Brexit stem was vooral ook een stem tegen de toenmalige conservatieve regering Cameron. Cameron trok zijn conclusies en koos het hazenpad.

Premier May nam het stokje over. En hoewel voor de Brexit stemming de meerderheid van de conservatieven - inclusief Premier May - voor de EU waren, draaiden zij 180 graden om hun electoraat tevreden te stellen. Het volk had gekozen en de conservatieven zagen het als hun heilige missie hieraan gehoor te geven.

Misrekening 2: Utopia

Het electoraat had haar stem uitgebracht over iets waarvan zij het gevolg niet konden overzien. Door een aantal Brexiteers, gesteund door de Britse tabloids werd een nieuw Utopia voorgesteld, een nieuw Brittannië als wereldmacht. De ‘good old days’ zouden terugkomen en het Britse volk zou bevrijd zijn van het Brusselse juk. Inmiddels is het electoraat er achter gekomen dat dit niet zo is, maar heeft de Britse trots het overgenomen van het gezonde verstand.

Misrekening 3: EU wat is dat eigenlijk?

Premier May en haar regering zijn vervolgens voortvarend aan de slag gegaan. Helaas heeft zij daarbij een aantal zaken verkeerd ingeschat. De belangrijkste daarvan is misschien de aanname dat de EU een soort land was, die ook min of meer gelijkwaardig is aan het Verenigd Koninkrijk. De Britten hebben zich nooit Europeaan gevoeld en dat is waarschijnlijk de reden dat ze niet helemaal hebben begrepen hoe de EU in elkaar zit. De EU is een zeer sterk verweven samenwerking tussen 28 landen. Een bedrijf in Nederland kan daardoor met 27 andere lidstaten en met nog tientallen andere landen handel drijven, zonder al te veel belemmeringen. Als het Verenigd Koninkrijk de EU verlaat, valt er één land voor het Nederlandse bedrijf af.

Voor een Brits bedrijf wordt het een heel ander verhaal. Voor een Brits bedrijf wordt handel drijven met 27 EU-landen en de tientallen andere landen waarmee de EU verdragen heeft, veel lastiger. Dan laten we de grensproblematiek, die speelt rondom Ierland en Gibraltar, nog buiten beschouwing. Spanje dreigt de voorlopige deal zelfs te vetoën als Gibraltar in de Brexit wordt meegetrokken. Een vraag is of het een misrekening of hoogmoed van de Britten is geweest, om hierover niet eerst goed na te denken, voordat de artikel 50 procedure voor uittreding werd ingeroepen.

Misrekening 4: verdeel en heers

Vanuit de overschatting dat soepel handel drijven met het Verenigd Koninkrijk voor een aantal EU-landen heel erg belangrijk is, dachten de Britten de EU-landen uit elkaar te kunnen spelen en goede deals te sluiten. Natuurlijk is de handel met het Verenigd Koninkrijk heel erg belangrijk voor bijvoorbeeld Nederland, maar de EU-markt is samen met de andere handelsrelaties veel belangrijker en groter, al verschilt dat natuurlijk per bedrijf of branche. De resterende 27 EU-landen lijken nog nooit zo eensgezind te zijn geweest, al moeten we de stemming nog afwachten.

Churchill en de Titanic

Het hele proces is nu meer een wij tegen zij gevecht geworden. Met dit verschil dat de Britten het intern heel erg oneens zijn met elkaar en de EU eensgezind lijkt.. Maar de geschiedenis heeft ons geleerd dat de Britten taai zijn. Winston Churchill zei het al: ‘we shall never surrender’. Of dit voor de Britten tot het gewenste resultaat leidt is de grote vraag. Wij gunnen de Britten het beste in hun strijd naar onafhankelijkheid. Laten we hopen dat het er uiteindelijk niet op uitdraait dat de Britse economie, althans voor een flink aantal jaren, onder begeleiding van een strijkorkestje naar de bodem van de Noordzee verdwijnt.

Actualiteiten

Blijf op de hoogte van de Brexit ontwikkelingen

Lees meer artikelen over Brexit