Nieuwe risico's vragen om weerbare organisaties én sterk toezicht
Geopolitieke spanningen, AI, cyberdreigingen en digitale afhankelijkheid stellen nieuwe eisen aan bestuurders en toezichthouders. Volgens Nederlandse commissarissen vraagt dat niet alleen om meer weerbaarheid, maar ook om meer aandacht voor de dynamiek in de boardroom. Dat blijkt uit het 18e Grant Thornton Commissarissen Benchmarkonderzoek 2025-2026 van Board in Balance onder commissarissen, bestuurders, secretarissen en internal auditors.
Een van de opvallendste uitkomsten is de veranderbehoefte rond samenvallende risico’s. In het voorgelegde scenario van langdurige stroom- en internetuitval zien respondenten aanzienlijke verbeterpunten. Veel organisaties blijken hier nog onvoldoende op voorbereid. Het onderwerp ‘samenvallen van risico’s’ behoort daarmee tot de thema’s met de hoogste veranderbehoefte in het onderzoek. Dirk-Jaap Klaassen, onderzoeker bij Board in Balance "Het onderzoek laat zien dat commissarissen zich niet alleen moeten richten op controle achteraf. Juist ontwikkelingen die de continuïteit van organisaties kunnen raken, vragen om tijdige herkenning en bespreking in de boardroom."
AI en digitale afhankelijkheid vragen om scherp toezicht
Technologische ontwikkelingen spelen een steeds grotere rol in de boardroom. AI is in steeds meer organisaties onderwerp van gesprek, maar respondenten vinden dat toezichthouders beter zicht moeten krijgen op de voor- en nadelen en beheersmaatregelen rond AI. Ook digitale afhankelijkheid vraagt aandacht. Veel organisaties hebben nog beperkt onderzocht welke Europese alternatieven beschikbaar zijn voor cruciale software en hardware. En de bereidheid om daarin te investeren blijft vaak achter.
Erwin Rexwinkel, partner en servicelineleader Advisory bij Grant Thornton: "In onze praktijk zien we dat veel organisaties afzonderlijke risico’s best goed in beeld hebben. De uitdaging zit vooral in de samenhang. Als geopolitieke ontwikkelingen, technologie, cyberrisico’s en maatschappelijke verwachtingen tegelijk impact hebben, wordt pas echt zichtbaar hoe weerbaar een organisatie is."
Bekijk de samenvatting van deelrapport I
Commissarissen zijn kritischer op bestuurders dan op zichzelf
Naast externe ontwikkelingen richtte het onderzoek zich ook op het functioneren van rvc's en rvb's. Respondenten beoordelen veel aspecten van de samenwerking in de rvc positief, maar zien ook aandachtspunten die soms al jaren terugkeren. Dat geldt vooral voor de gelijkwaardige inbreng van commissarissen en voor permanente educatie. Psychologische veiligheid en zelfreflectie binnen de rvb vragen ook om aandacht. Opvallend is dat commissarissen kritischer zijn op de rvb dan op zichzelf of de collega’s in de rvc. Volgens de onderzoekers zijn een open bestuurscultuur, ruimte voor kritische reflectie en tegenspraak belangrijke voorwaarden voor goed bestuur in een steeds complexere omgeving.
"Goed toezicht begint met het stellen van de juiste vragen. Juist in een tijd waarin ontwikkelingen versnellen, is het belangrijk dat commissarissen en bestuurders blijven investeren in kennis, reflectie en een open gesprek. Dit onderzoek helpt om die dialoog in de boardroom verder te brengen.”, zegt Annemarie van der Wal, partner en verantwoordelijk voor de auditpraktijk bij Grant Thornton.
De overall conclusie van het onderzoek is duidelijk: risico’s veranderen en toezicht verandert mee.