Klantcase
Als een van de eerste organisaties van Nederland publiceerde netbeheerder Stedin haar jaarverslag, in lijn met de verslaggevingsrichtlijn Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD). Grant Thornton ondersteunde de netbeheerder met de implementatie van deze richtlijn, én hielp mee de waardeketen voor netkabels inzichtelijk te maken. ESG Lead Lance Cosaert van Stedin en Lara Plandsoen van adviespraktijk Grant Thornton Impact House vertellen over hun samenwerking. “Stedin speelt een centrale rol in de energietransitie.”
Stedin is regionaal netbeheerder en verantwoordelijk voor het onderhoud en aanleg van het gas- en elektriciteitsnet. Stedin doet dat voor 2,4 miljoen klanten in Utrecht, Zeeland en een overgroot deel van Zuid-Holland. Naast het onderhoud investeert Stedin in het uitbreiden van het elektriciteitsnet vanwege de groeiende vraag naar elektriciteit. In 2024 investeerde Stedin meer dan 1 miljard euro in haar netten.
Met dit omvangrijke takenpakket is het niet meer dan logisch dat Stedin zich verantwoordelijk voelt voor de waardeketen. Dat blijkt ook wel: sinds het aantreden van Lance Cosaert als Category Lead ESG bij Stedin – nauwelijks een jaar geleden - is het team waarin hij werkt uitgebouwd van twee naar vijf professionals. Samen met Grant Thornton werkte zijn team aan een waardeketenonderzoek, in eerste instantie gericht op de keten van de netkabels van Stedin.
Het onderzoek moet helpen inzicht te krijgen in hoe die waardeketen eruitziet ten aanzien van milieu, én sociale aspecten zoals mensenrechten en governance. Lance: “Doel is om de grip erop te vergroten, de bedrijfsrisico’s te verkleinen en uiteindelijk de gehele waardeketen stukje bij beetje te verbeteren.”
Impact House by Grant Thornton legde het fundament voor het waardeketenonderzoek. “Dat was heel prettig”, blikt Lance terug. “Onze samenwerking is zeer positief. Impact House gaf ons handvatten om ons waardeketenonderzoek gestructureerd aan te pakken, en begeleidde ons van a tot en met z, met de juiste raamwerken, standaarden, en hoe aan te sluiten op de Europese wetgeving, de CSRD en de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD).”
Dat er met het Omnibus-pakket vanuit Europa volop ontwikkelingen zijn om regelgeving rond duurzaamheid en transparantie te vereenvoudigen en met een aantal jaar uit te stellen, maakt voor Stedin niet uit. Gezien haar grootte is Stedin sowieso verslaggevingsplichtig volgens de CSRD. En met het oog op de CSDDD - ook wel de antiwegkijkwet genoemd, die vraagt om verantwoordelijkheid voor wat er in de waardeketen gebeurt - vindt Lance het belangrijk op tijd te starten.
Lara legt uit: “Een bedrijf als Stedin is afhankelijk van een tamelijk complex netwerk van partijen die allemaal een rol spelen in de samenstelling, levering en aanleg van die ene kabel. Als je als bedrijf niet weet waar je materialen vandaan komen, weet je ook niet waar je risico loopt, en hoe die risico’s te voorkomen.” Lance vult aan: “Wanneer risico’s ons verrassen, door bijvoorbeeld schaarste of politieke onrust, dan kunnen we geconfronteerd worden met hogere prijzen, of erger, geen toegang meer tot materialen. En materialen zijn natuurlijk cruciaal om onze netcapaciteit te vergroten.”
Verder zien Lance en Lara ook duidelijke businesscases die dit waardeketenonderzoek rechtvaardigt. Zo financiert Stedin zich grotendeels met groene financieringsinstrumenten. Hierbij worden duurzame activiteiten en/of investeringen van Stedin gekoppeld aan financieringsinstrumenten die zij uitgeeft. Zo wordt Stedin ook getoetst op het raamwerk van de EU Taxonomie. Aan de hand van dit raamwerk wordt beoordeeld of activiteiten of investeringen ook daadwerkelijk als duurzaam kunnen worden bestempeld. Wanneer je als bedrijf niet voldoet aan het raamwerk, heeft dat invloed op de mate waarin je groene financieringsinstrumenten kan uitgeven.
Investeerders hebben steeds meer aandacht voor voortgang die bedrijven op dit gebied boeken. Nog een voorbeeld waardoor inzicht in de waardeketen ook financieel interessant wordt.” Lance legt de link met het bedrijfsdoel van Stedin. “Dat betekent dat we meer kunnen bouwen, daarmee de transitie kunnen versnellen en meer organisaties en huishoudens kunnen aansluiten op het stroomnet. Want op dit moment is netcongestie een groot probleem. We investeren enorm veel geld in het elektriciteitsnet, maar er moet nog veel gebeuren.”
Voor een goed beeld op wat onder de grond nodig is, moet je soms even de hoogte in. Het gesprek tussen Lara Plandsoen en Lance Cosaert vindt plaats op de bovenste etage van het hoofdkantoor van netbeheerder Stedin, die een magistraal uitzicht biedt over Rotterdam en omstreken.
Ze kijken uit op de ontelbare raampjes van hoogbouw en laagbouw, de complexe spaghetti van infrastructuur, de straatverlichting, zonnepanelen, de haven in de verte, en windturbines aan de horizon. Laat dit alles even op je inwerken en je realiseert je hoe omvangrijk de vraag naar en het aanbod van elektriciteit is. En daarmee de gevraagde capaciteit van het stroomnet.
Het waardeketenonderzoek van Stedin startte met het bepalen van een geschikt product om te onderzoeken. Er waren verschillende mogelijkheden; de transformatorhuisjes, de mensen die worden ingezet, het materieel dat wordt gebruikt. Gekozen werd voor de kabels, een tot de verbeelding sprekend en essentieel onderdeel van de bedrijfsvoering. Hier kennen consumenten en bedrijven Stedin van, van de grote rollen kabels, die massaal de grond in worden gerold om het stroomnet robuuster te maken en klaar voor de toekomst.
“De OESO-richtlijnen voor maatschappelijk verantwoord ondernemen van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling schrijven voor dat je begint daar waar je inschat dat de ESGrisico’s binnen je keten het grootst zijn”, legt Lara uit. Daar is geen simpel stappenplan voor, geen algoritme. Die inschatting is voor ieder bedrijf anders. “We kozen strategisch voor een relatief eenvoudig product, waarin Stedin veel investeert: de kabels.”
Lara van Impact House hielp het team van Stedin een eerste due diligence cyclus te doorlopen. Dat wil zeggen: inzicht vergaren in de keten, in contact komen met leveranciers van kabels, onderzoeken wat de impact, de risico’s en de kansen zijn, om vervolgens actieplannen en beleid op te zetten en nauwkeurig te monitoren of de genomen maatregelen de gewenste effecten hebben.
Lara en Lance merkten dat het in gesprek komen met leveranciers over het onderwerp ketenverantwoordelijkheid best een uitdaging is. “Dat komt doordat er nooit eerder naar inzicht in de keten is gevraagd”, weet de adviseur van Impact House. “Veel informatie over herkomst en bijvoorbeeld arbeidsomstandigheden hebben zij ook echt niet. Daarbij vinden ketenpartners het over het algemeen best spannend om volledig open te zijn. Ze zijn angstig voor wat hún risico’s zijn.”
Lara en Lance benadrukken dat ketenverantwoordelijkheid vooral een gezamenlijke verantwoordelijkheid is. Veel leveranciers van Stedin komen ook uit de EU en vallen onder dezelfde wetgeving, dus ook zij moeten inzicht in de keten vergaren. Lara: “Het is een gezamenlijk proces. Als wij transparantie eisen, stimuleren we onze leveranciers om datzelfde te doen bij hun leveranciers.”
Na een ervaring van een serie gesprekken met toeleveranciers van Stedin heeft Lance een belangrijke tip: doe je huiswerk. “Laat zien dat je voorbereid bent. Daarmee zorg je ervoor dat je leveranciers gaan inzien dat hij er óók baat bij heeft dat de keten transparanter wordt. Zo hebben wij bijvoorbeeld een grondstoffenpaspoort voor de producten van alle leveranciers: uit welke grondstoffen bestaat het product, wat is het gewicht, welk percentage is gerecycled? Dat weten we allemaal. Daar helpen we onze leveranciers mee.
Ook nemen we de activiteiten die leveranciers al uitvoeren op het gebied van due diligence onder de loep en hebben we open gesprekken over. Deze inspanningen helpen om een vertrouwensband te creëren, zodat we gezamenlijk kunnen verbeteren bij potentiële misstanden; wij lopen niet weg voor onze verantwoordelijkheid.”
Door de gesprekken en de geraadpleegde databases krijgt Stedin een steeds scherper beeld van de keten, op het gebied van milieu, mensenrechten en biodiversiteit. Tevens biedt een dergelijk waardeketenonderzoek aanknopingspunten het eigen beleid verder aan te scherpen. Lance noemt een voorbeeld: mensenrechten. “Het onderzoek heeft ertoe geleid dat we een eigen mensenrechtenbeleid hebben ontwikkeld, dat we hebben opgenomen in onze leveranciersvoorwaarden. Op die manier dragen we een steentje bij aan het verbeteren van de arbeidsomstandigheden in onze waardeketen.”
Door het toenemende inzicht in de risico’s en het groeiende belang van onafhankelijkheid verkent Stedin steeds nadrukkelijker de circulaire opties voor haar kabels. Of zoals een van de directeuren van Stedin de uitdaging samenvat: hoe kunnen we met koper koper kopen? Stedin is kartrekker van een consortium met andere netbeheerders om uit te zoeken hoe ze van oude kabels weer nieuwe kunnen maken.
Kwamen er verrassende inzichten uit het onderzoek? Zeker, knikt Lance. Bijvoorbeeld dat er ook risico’s zijn aan de downstreamkant, dus bij de afvalverwerking. “Je bent geneigd om bij een waardeketenonderzoek terug in de keten te kijken, naar de oorsprong, de mijnen”, vertelt Lance. “Terwijl relatief veel ongevallen plaatsvinden in de afvalverwerkingssector. Dat is een wake up call. Met dat inzicht kunnen we direct aan de slag.”
Waarmee Lance allerminst wil zeggen dat Stedin zich niet hoeft te richten op de eventuele misstanden in de mijnbouw. “Ik adviseer altijd risicogedreven te werken”, stelt Lara. “Dus te achterhalen waar de hoogste risico’s in de waardeketen zitten en waar je de meeste invloed hebt om die risico’s te mitigeren.”
Vanaf 2023 ondersteunt Impact House Stedin bij de implementatie van de CSRD. Dat begon met het opzetten van een dubbele materialiteitsanalyse (DMA) en een dialoog met stakeholders, om te bepalen welke thema’s voor de netbeheerder als materieel kunnen worden bestempeld. Daaruit vloeide het waardeketenonderzoek, dat terugkomt in het onlangs gepubliceerde jaarverslag in het onderdeel due diligence, ofwel gepaste zorgvuldigheid, waarbij Impact House ook ondersteuning heeft geboden.
Alle informatie over hoe Stedin met haar stakeholders in gesprek gaat om de waardeketen te verduurzamen, is zo helder mogelijk beschreven in het jaarverslag. “We zijn tevreden over het eerste resultaat. Het due diligence cyclus is een continu proces en wij zijn uiteraard zijn al bezig met de doorontwikkeling van het waardeketenonderzoek.”, aldus Category Lead ESG Lance.
De gebruikte onderzoeksmethode kan rekenen op waardering en complimenten. Lance gaf verschillende presentaties over het onderzoek, onder andere bij MVO Nederland, de SER en RVO. “Onze aanpak werd ook als inspirerend en best practice bestempeld door onze externe auditor. Dat geeft mij het vertrouwen dat we op de goede weg zijn en de energie om ermee door te gaan”, vertelt Lance.
De eerste onderzoekscyclus is gezamenlijk uitgevoerd door Impact House en Stedin. Het doel van Impact House is bewust kennis en ervaring bij Stedin op te bouwen, zodat het team van Lance het vervolg zelfstandig kan oppakken. Voor Lara voelt dit best dubbel: “Het klinkt misschien gek, maar dat is wel het doel. Hoewel ik dat persoonlijk best jammer vind: Stedin is een ontzettend interessante en impactvolle speler in de energietransitie. Een onderzoek begeleiden op dit niveau van complexiteit, met een team van heel slimme mensen, dat geeft veel energie en is dan ook jammer om los te moeten laten.”
Whitepaper
De Europese CSDDD stelt nieuwe eisen aan bedrijven om risico’s op het gebied van mensenrechten en milieu in de waardeketen te identificeren, voorkomen en beperken.
In dit whitepaper lees je:
Bedankt voor je aanvraag!
Binnen enkele minuten ontvang je een e-mail met de link naar het document. Heb je na een paar minuten nog niets ontvangen? Controleer dan even je spamfolder.
Voor organisaties die vanaf FY2027 onder de rapportageplicht van de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) vallen, wordt 2026 een cruciaal voorbereidingsjaar.
Veel organisaties erkennen dat het identificeren en aanpakken van negatieve impacts in hun waardeketen essentieel is. Toch lopen interne discussies vaak vast op hetzelfde punt: “We weten dat dit belangrijk is, maar wat kost het?” Zonder concrete, financieel onderbouwde inzichten is het voor teams moeilijk om middelen te verkrijgen, inspanningen te prioriteren of besluitvormers effectief te betrekken.
Op dinsdag 16 december 2025 heeft het Europees Parlement belangrijke besluiten genomen om de reikwijdte van duurzaamheidsregelgeving (CSRD en CSDDD) te reduceren. Voor ondernemers betekent dit: minder complexe compliance-eisen.
