Duurzaamheidsrapportage ontwikkelt zich immers verder als strategisch stuurmiddel: het helpt organisaties om beter te sturen op impact, risico’s en kansen, voortgang inzichtelijk te maken en transparant te communiceren richting stakeholders.
Juist daarom biedt 2026 een unieke kans: een jaar om zonder formele consequenties te starten met het bouwen, testen en verbeteren van de processen, data, governance en verhaallijn die nodig zijn voor een volwassen rapportage. Het is een jaar waarin je kunt oefenen, leren en verbeteren en daarmee een duidelijke voorsprong opbouwt voor het moment waarop de verplichting daadwerkelijk ingaat.
Onze ervaring laat zien dat wie nu begint, meer leert én meer waarde uit het voorbereidingsjaar haalt. In dit artikel laten we zien wat dit strategische transitiejaar inhoudt, waarom het juist nu kansen biedt en hoe een transitierapport eruit kan zien.
Twee jaar uitstel, versimpelde standaarden en minder verplichte bedrijven
De context van verplichte duurzaamheidsrapportage is in beweging. De drie belangrijkste ontwikkelingen zijn:
- De rapportageverplichting onder CSRD is met twee jaar uitgesteld voor grote ondernemingen en beursgenoteerde mkb’ers.
- De EFRAG heeft zijn technische advies over de concept‑versimpelde ESRS ingediend bij de Europese Commissie.
(Lees hier meer hierover)
- Het aantal bedrijven dat onder de CSRD‑verplichting valt, is kleiner geworden.
Wil je meer weten over deze ontwikkelingen? Lees dan hier meer.
Hoewel sommige onderdelen, zoals de versimpelde European Sustainability Reporting Standards (ESRS), nog niet volledig zijn vastgesteld, is het strategisch belangrijk om niet af te wachten. De concept‑standaarden zijn beschikbaar, waardoor organisaties al met concrete handvatten kunnen werken en zich inhoudelijk kunnen voorbereiden. Wie nu begint, creëert tijdwinst, inzicht en wendbaarheid, en vergroot de impact en toekomstbestendigheid van de organisatie.
Wat is een strategisch voorbereidingsjaar?
Dit is een jaar waarin organisaties vrijwillig rapporteren volgens het CSRD‑kader, zonder dat deze rapportage onder auditplicht valt. Het biedt de kans om processen, data en governance te ontwikkelen en te toetsen op een manier die aansluit bij de organisatie en de toekomstige verplichting voor FY2027.
Door het uitstel hebben veel organisaties in 2025 bewust eerst geïnvesteerd in het verder vormgeven van duurzaamheidsthema’s. Dat was waardevol, maar betekende dat het rapportagedeel vaak minder prioriteit kreeg. 2026 is daarom het moment om de blik weer vooruit te richten en het rapportagestuk volwaardig op te pakken.
Organisaties kunnen dit jaar zelf prioriteiten stellen: van het volledig toepassen van de rapportagestandaarden op één onderwerp tot toepassing op hoofdlijnen met vrijwillige assurance op specifieke onderdelen voor het spreiden van toekomstige druk.
De strategische kansen van 2026
Het inrichten van duurzaamheidsrapportage in 2026 biedt directe strategische waarde. Dit voorbereidingsjaar levert onder meer vijf concrete voordelen op.
- Je ontdekt blinde vlekken in risico’s en kansen
De Dubbele Materialiteitsanalyse (DMA) brengt risico’s, impact en strategische kansen aan het licht die intern nog niet volledig zichtbaar waren. Voor de meeste organisaties gaat het in 2026 om het herijken van de DMA: opnieuw beoordelen welke thema’s materieel zijn op basis van recente ontwikkelingen in de waardeketen, nieuwe inzichten uit stakeholdergesprekken en veranderende risico’s, zoals klimaatgerelateerde risico’s. Door dit proces nu zorgvuldig te doorlopen, ontdek je waar je duurzaamheidskoers moet worden aangescherpt en kun je daar dit jaar al gericht op acteren.
- Je kunt zelf focus en prioriteiten bepalen in het transitierapport
In 2026 heb je nog de ruimte om zelf te sturen: je legt de focus op strategisch relevante onderwerpen en bouwt zo een sterk narratief over hoe jouw organisatie waarde creëert op lange termijn. Je kiest welke thema’s je verdiept, waar je wilt experimenteren met rapportage en welke onderdelen je verder wilt versterken.
Wanneer de rapportageplicht ingaat, bepaalt de ESRS‑systematiek welke informatie je moet opnemen. Door nu bewuste keuzes te maken, houd je regie over je verhaal en zorg je dat de rapportage dicht bij de organisatie blijft.
- Je bouwt een stevige governance‑structuur op
Een sterke governance‑basis is essentieel voor betrouwbare duurzaamheidsrapportage. Het begint bij duidelijke rollen, verantwoordelijkheden, besluitvorming en dossiervorming. Data speelt hierin een cruciale rol. Door governance in 2026 al goed in te richten, leg je tegelijk de basis voor bredere bestuurlijke processen binnen de organisatie.
Een robuuste governance zorgt voor structuur in datastromen, interne besluitvorming en het borgen van voortgang op duurzaamheidsdoelen. Dit resulteert in consistente en betrouwbare informatievoorziening voor interne én externe stakeholders. Zo ontstaat een governance‑fundament dat zowel het rapportageproces als de bredere bedrijfsvoering versterkt.
- Je brengt je datahuishouding op orde
Dit jaar biedt de perfecte kans om te starten met het verzamelen of verbeteren van duurzaamheidsdata. Denk aan: datadefinities harmoniseren, datastromen borgen, tooling testen en interne controles opbouwen. Veel organisaties ontdekken namelijk pas laat dat data verspreid is, tijdrovend om te verzamelen en soms onvolledig. Door nu te starten, ontstaat er tijd om kwaliteit te verbeteren voordat de verplichting ingaat.
- Je voert nu al de juiste gesprekken met de accountant
Een voorbereidingsjaar biedt ruimte voor gesprekken met accountants zonder urgentie. Je kunt aanpassingen doorvoeren zonder tijdsdruk en je aanpak, documentatie en processen laten toetsen. Je kunt er bovendien voor kiezen om op specifieke, al volwassen onderdelen vrijwillige assurance te verkrijgen. Zo bouw je waardevolle ervaring op met de belangrijkste aandachtspunten en voorkom je verrassingen in het jaar waarin de accountant beperkte zekerheid moet afgeven.
Tips voor een transitierapport
Een transitierapport is een rapportage waarin je de ESRS‑systematiek toepast op een manier die past bij je huidige volwassenheid. Je maakt strategische keuzes die bepalen hoe je rapport eruitziet, welke diepgang je biedt en welke waarde het oplevert. De praktijk laat zien dat processen opzetten, afstemmen met stakeholders en datastromen testen vaak meer tijd kost dan verwacht. Daarom drie aanbevelingen:
- Kies een duidelijke inhoudelijke focus
De meest effectieve aanpak is het toepassen van de BAIT‑structuur: Beleid, Acties, Indicatoren en Targets. Daarmee beschrijf je hoe je stuurt op materiële impacts, risico’s en kansen, en hoe prestaties en voortgang worden gemeten. Zo oefen je met de kernlogica van de ESRS en bouw je een consistente verhaallijn op. Voor organisaties die al meer volwassen zijn in hun duurzaamheidsrapportage kan het ook logisch zijn om na te denken over geïntegreerde rapportage, waar steeds meer organisaties naartoe bewegen.
Je kunt er daarnaast voor kiezen om specifieke thema’s volledig uit te werken, zoals klimaatverandering of eigen werknemers. Je doorloopt dan alle vereisten, KPI’s en governance-elementen. Dit geeft een realistisch beeld van wat een volledige rapportage in FY2027 vraagt, en helpt je om de werkdruk en databehoeften vroegtijdig te ervaren. Ook ligt er dan al een goede basis voor deze onderdelen voor het volgende jaar.
- Maak bewust de keuze voor versimpelde ESRS
Voor veel organisaties is het logisch om in 2026 te rapporteren volgens de versimpelde ESRS, mits dit ook de standaard is die je in FY2027 mag toepassen. De versimpelde ESRS zijn compacter, bevatten minder datapunten en bieden meer ruimte om te werken met de kernlogica van de standaarden. Daardoor sluiten ze goed aan bij het doel van een transitierapport: leren, testen en beheersbaar volwassen worden in rapportage.
Let op: niet elke organisatie mag de versimpelde standaarden gebruiken zodra de rapportageplicht ingaat. Controleer vooraf welke opties gelden voor jouw organisatie.
- Kies voor vrijwillige assurance op een specifiek onderdeel
Vrijwillige assurance kan waardevol zijn in 2026. Het is niet verplicht, maar geeft wel de kans om vroegtijdig inzicht te krijgen in waar documentatie, processen of datakwaliteit nog tekortschieten. Door één of enkele thema’s vrijwillig te laten toetsen, ontvang je directe feedback en bouw je sneller interne borging op. Omdat assurance vanaf FY2027 naar verwachting verplicht wordt voor organisaties die voldoen aan de gestelde groottecriteria, is een gerichte assurance‑voorbereiding in 2026 voor deze organisaties een waardevolle manier om het proces te testen en je organisatie tijdig klaar te stomen.
Wil je meer achtergrond over hoe je een strategische en consistente rapportagestructuur opbouwt? In ons whitepaper ‘Van verslag naar vooruitgang’ vind je een stappenplan, voorbeelden en praktische handvatten.
Conclusie: 2026 is het jaar van strategische voorsprong
Wie 2026 optimaal benut, profiteert in 2027 van een strategische voorsprong:
- Eerder kunnen sturen op impacts, risico’s en kansen
- Sterkere governance‑ en dataprocessen
- Betere voorbereiding op de beoordeling door de accountant
- Een robuust strategisch verhaal voor externe én interne stakeholders
- Een duidelijke stip op de horizon voor lange‑termijn waardecreatie
Wil je ontdekken hoe jouw organisatie het voorbereidingsjaar strategisch kan benutten?
Grant Thornton Impact House helpt je om helderheid te creëren, prioriteiten te kiezen en het transitierapport te benutten als kans voor strategische richting. Samen maken we jouw voorbereidingsjaar een voorsprong.
Wil je verder praten over deze inzichten? Neem contact met ons op.
Neem contact op
