In de praktijk wordt vaak aangenomen dat het aflossen van deze nominale waarde geen fiscale gevolgen heeft. Toch blijkt dat niet altijd juist te zijn. De Belastingdienst heeft een kennisgroepstandpunt gepubliceerd over de gevolgen van het voortijdig aflossen van een overbedelingsschuld die is ontstaan door de wettelijke verdeling. Dit standpunt kan grote gevolgen hebben voor langstlevende ouders die vermogen willen overdragen door deze schuld vroegtijdig af te lossen.
De casus
Een herkenbare situatie: vader overlijdt zonder testament en laat zijn vrouw en één kind achter. Zijn nalatenschap bedraagt € 200.000. Op grond van de wettelijke verdeling zijn zijn vrouw en kind ieder voor € 100.000 gerechtigd tot de nalatenschap. Op basis van de wettelijke verdeling verkrijgt de langstlevende ouder alle bezittingen. Het kind krijgt daartegenover een onderbedelingsvordering van € 100.000 op de langstlevende ouder. Deze vordering is normaal gesproken pas opeisbaar bij het overlijden van de langstlevende.
Jaren later besluit de langstlevende ouder de schuld alvast af te lossen. De vraag aan de Belastingdienst was of een aflossing tegen de nominale waarde van de schuld kan leiden tot een schenking.
Het standpunt van de Belastingdienst
De Belastingdienst geeft hierop een bevestigend antwoord. Volgens het kennisgroepstandpunt kan sprake zijn van een schenking wanneer de langstlevende ouder meer betaalt dan de fiscale waarde van de vordering op het moment van aflossing. Met andere woorden: de nominale waarde van de schuld is niet altijd gelijk aan de fiscale waarde.
De gedachte daarachter is dat de ouder de schuld pas in de toekomst hoeft af te lossen. Door eerder te betalen, geeft de ouder een economisch voordeel prijs. Hierdoor kan het kind worden verrijkt en ontstaat een belaste schenking.
Contante waarde als uitgangspunt
De Belastingdienst stelt dat niet alleen moet worden gekeken naar het bedrag waarop het kind uiteindelijk recht heeft, maar ook naar de waarde van die vordering op het moment van aflossing. Omdat het geld vaak pas jaren later opeisbaar is, is de vordering vandaag minder waard dan het uiteindelijke bedrag. Die huidige waarde noemen we de contante waarde.
De Belastingdienst geeft het voorbeeld van een ouder met een overbedelingsschuld van € 100.000 aan een kind. Hoewel het kind uiteindelijk recht heeft op € 100.000, is de vordering volgens de Belastingdienst op het moment van aflossing minder waard omdat zij normaliter pas opeisbaar is bij overlijden van de langstlevende ouder. Uitgaande van een marktrente van 3% en een levensverwachting van 15 jaar, bedraagt de contante waarde ongeveer € 64.000.
Betaalt de ouder ongeveer € 64.000, dan is geen sprake van een schenking. Besluit de ouder echter om bijvoorbeeld € 80.000 te betalen, dan kan het verschil worden aangemerkt als een schenking aan het kind, waarover schenkbelasting verschuldigd is.
Dit voorbeeld maakt duidelijk dat een vervroegde aflossing van een overbedelingsschuld niet altijd zonder fiscale gevolgen kan plaatsvinden.
Praktische gevolgen
Met dit standpunt benadrukt de Belastingdienst dat een vervroegde aflossing van een overbedelingsschuld niet zonder fiscale consequenties is. Vooral bij renteloze of laagrentende vorderingen kan het verschil tussen nominale en fiscale waarde aanzienlijk zijn.
Wie overweegt een dergelijke schuld vervroegd af te lossen als onderdeel van estate planning of vermogensoverdracht, doet er goed aan om de fiscale gevolgen vooraf zorgvuldig te analyseren.
Tot slot
Het aflossen van een overbedelingsschuld lijkt een eenvoudige betaling van een bestaande verplichting. Het kennisgroepstandpunt van de Belastingdienst laat echter zien dat ook schenkbelasting een rol kan spelen. Een voorafgaande beoordeling van de fiscale gevolgen voorkomt ongewenste verrassingen.
Overweeg je een overbedelingsschuld vervroegd af te lossen of wil je inzicht in de gevolgen voor je estate planning? Neem dan contact met ons op. Wij helpen je graag om de fiscale aandachtspunten en mogelijkheden helder in kaart te brengen.
Neem contact op
