Fraude en corruptie zijn mensenwerk. Het voorkomen ervan ook.
Goed voorbeeld doet goed volgen. Het voorbeeldgedrag van bestuurders, ook wel de ‘tone at the top’, en het communiceren van gedragsregels en omgangsvormen zijn essentieel om een cultuur te creëren waarin iedereen zich bewust is van het belang van eerlijk zakendoen. Een cultuur met normen en waarden en wet- en regelgeving om na te leven. Medewerkers voelen zich gewaardeerd door aandacht voor o.a. hun ontwikkeling en een passende beloning. Dit zorgt ervoor dat zij met tevredenheid hun werk doen, zorgt voor positieve sociale controle en ontmoedigd fraude en corruptie.
De Association of Certified Fraud Examiners (ACFE) voert iedere twee jaar wereldwijd onderzoek uit naar fraudezaken. Al decennialang blijkt uit dit onderzoek dat de meeste fraudegevallen binnen organisaties aan het licht komen door een tip van een medewerker, klant of leverancier. Uit het meest recente onderzoek (2026) van ACFE blijkt wederom dat 43% van de fraudegevallen aan het licht komt dankzij een tip. Van deze tips was 55% afkomstig van medewerkers, 21% van klanten, 11% van leveranciers en 14% van anonieme melders. Daarna komen fraudegevallen in beeld als gevolg van een internal audit (15%) en management review (13%). Daarom is het van belang dat bestuurders zorgen voor een cultuur waarin medewerkers, klanten en leveranciers zich vrij voelen om vermoedens van misstanden te melden. Duidelijke en toegankelijke klokkenluiders- en klachtenregelingen maken hier onderdeel van uit. Klokkenluiders ondervinden helaas nog regelmatig negatieve gevolgen van hun goedbedoelde meldingen. Dat vermindert de bereidheid om misstanden te melden. Daarom is het essentieel dat melders worden beschermd en de mogelijkheid hebben om anoniem melding te doen.
Uiteraard blijven ook een sterke interne beheersing, screening van klanten en leveranciers, het vergroten van het fraudebewustzijn onder medewerkers en een zorgvuldige administratie en jaarrekening van groot belang.
Snel en adequaat reageren op fraude beperkt schade
Voorkomt een goede frauderisicobeheersing alle fraude? Helaas niet. Maatregelen vergroten de weerbaarheid van een organisatie, maar nemen niet alle risico's weg. Ze kunnen er wel voor zorgen dat fraude eerder wordt ontdekt. Een snelle en adequate reactie op fraude beperkt de schade. Maar hoe pak je dat aan?
Een frauderesponsplan ondersteunt bestuurders en toezichthouders bij het plannen, coördineren en uitvoeren van onderzoek en bij het nemen van passende maatregelen. Denk daarom vooraf, in alle rust, na over het proces dat je volgt bij een vermoeden van fraude en werk dit uit in een frauderesponsplan. Zo ben je beter voorbereid om snel en adequaat op te treden wanneer fraude zich voordoet. De NBA publiceerde aanbevelingen voor bestuurders en toezichthouders om een frauderesponsplan op te stellen. Daarbij worden zes hoofdthema's onderscheiden:
- Leiding en coördinatie
- Veiligstellen van data
- Onderzoek naar een (vermoeden van) fraude
- Interne en externe communicatie, inclusief de omgang met media
- (Tijdelijke) maatregelen voorafgaand aan en tijdens het fraudeonderzoek
- Opvolging van de uitkomsten van het fraudeonderzoek en de te nemen maatregelen
Het is belangrijk dat iedere onderneming een eigen frauderesponsplan opstelt. Ook jouw organisatie. Houd daarbij rekening met de omvang en complexiteit van jouw onderneming. Kijk daarnaast naar de verschillende verschijningsvormen van fraude en de mogelijke impact daarvan op de organisatie. Fraude door het management of de directie heeft vaak een grotere impact dan fraude door medewerkers. Een frauderesponsplan helpt om maatregelen proportioneel toe te passen, afhankelijk van de aard en ernst van de fraude.
Meer weten?
Wat moet je doen als je vermoedt dat er binnen je onderneming sprake is van fraude of corruptie? Welke stappen doorloop je en wat kun je juist beter niet doen? Dat zijn belangrijke vragen. Lees meer over onze diensten rondom forensic investigation.
Wil je verder praten over deze inzichten? Neem contact met ons op.
Neem contact op
