Human resources

Wet DBA in 2020 vervangen door webmodule en zelfstandigenverklaring?

Drs. Cor Overduin Drs. Cor Overduin

2020 nadert snel. En dat betekent dat de Wet DBA wordt vervangen door een webmodule en zelfstandigenverklaring? Of toch niet? Of misschien wel, maar dan ergens ooit? Begin 2018 leek het er toch echt op dat we in 2020 met nieuwe regels zouden gaan werken, zie ook ons eerdere artikel ‘Wet DBA blijft tot 2020 in de ijskast, wat nu te doen?’. Inmiddels weten we beter. De Wet DBA is nog altijd niet opgevolgd door een goede vervanger. Onderstaand een korte update van de stand van zaken per november 2019.

Recentelijk is ter consultatie een tweetal wetsvoorstellen aangeboden. Eentje inzake een minimumtarief voor zelfstandigen en een inzake de zogenoemde zelfstandigenverklaring. Omdat deze voorstellen nog lang niet voldragen zijn, duurt het nog wel even voordat zij ooit kracht van wet gaan krijgen. Oftewel, deze voorstellen zorgen er niet voor dat er op 1 januari 2020 nieuwe regels gaan gelden. Ook verscheen op 22 november 2019 de vierde(!) voortgangsbrief inzake maatregelen op het gebied van ‘werken als zelfstandige’. De inhoud daarvan is ook zodanig dat er op 1 januari 2020 nog niets verandert.

Voor degenen die weinig tijd hebben om te lezen: de tussenconclusie is dat er na 1 januari 2020 niets verandert en de onduidelijkheid inzake de Wet DBA gewoon voortduurt.

Voor degenen die wat meer leestijd hebben, ga ik onderstaand iets meer op detail in op de hiervoor genoemde documenten.

Wetsvoorstel minimumarbeidsbeloning voor zelfstandigen

Dit voorstel richt zich op ‘de onderkant’ van de arbeidsmarkt. Zzp’ers moeten minimaal 16 euro per uur gaan rekenen. In het wetsvoorstel is een enorme waslijst van administratieve verplichtingen opgenomen. Arme zzp’er die zich daar doorheen moet worstelen! Het lijkt erop dat de wetgever welbewust bezig is om zzp-arbeid zo onaantrekkelijk te maken, dat men zich aan ‘de onderkant’ van de arbeidsmarkt dermate laat afschrikken en dus men gaat werken in loondienst. U moet financieel en boekhoudkundig behoorlijk onderlegd zijn om te kunnen voldoen aan alle voorwaarden. En dat in een maatschappij waarin we toch al verzuchten over de te grote hoeveelheid administratieve lasten waaronder velen van ons gebukt gaan.

Iedereen met een beetje kennis van de praktijk begrijpt dat het voor de zzp’ers een mission impossible is om hieraan te voldoen. Gouden tijden voor de zogenoemde brokers en tussenkomstbureaus herleven, want zij ontwikkelen ongetwijfeld een ontzorgconcept wat sterk kostenverhogend gaat werken voor de zzp’er. En zo houdt de zzp’er toch weer minder over van het uurtarief dan normaal gesproken de bedoeling is.

Bovendien is deze wet onduidelijk. Zo lijkt het er op dat niet alleen de onderkant-zzp’ers moeten voldoen aan de waslijst van administratieve voorwaarden, maar alle zzp’ers! Voor de fijnproevers verwijs ik naar artikel 6 tot en met 9 van de consultatieversie van dit wetsvoorstel. Wie het na lezing begrijpt en vervolgens besluit om vooral door te gaan als zzp’er, is een ware held.

Wetsvoorstel zelfstandigenverklaring

Onder bepaalde voorwaarden kunnen de werkende (de zzp’er) en de werkverstrekker (de opdrachtgever) op voorhand de zekerheid verkrijgen dat hun arbeidsrelatie voor de loonheffingen en de premies werknemersverzekeringen niet wordt gekwalificeerd als een dienstbetrekking. Tot zover het goede nieuws. Want na lezing blijkt dus:

  • Dat die zekerheid geen absolute zekerheid omvat. Vergelijk de vroegere VAR waar u die zekerheid wel Kortom, een boterzachte zekerheid.
  • De verklaring werkt niet voor het arbeidsrecht. Dus in civielrechtelijke zin is de opdrachtgever nog altijd niet zeker van zijn zaak, lees: de zzp’er kan uiteindelijk toch wel eens een werknemer blijken te zijn.
  • De verklaring werkt niet voor de bedrijfstak-eigen regelingen. Kortom, geen zekerheid omtrent het niet van toepassing zijn van een cao, van een verplichte (beroeps- of bedrijfs)pensioenregeling etc..
  • Dat zo’n verklaring niet mogelijk is bij opdrachten met een looptijd van meer dan 12 maanden.

Simpel samengevat: wat hebben we nou aan zo’n wet? Laat ik het voorzichtig formuleren: niet zo veel.

En als u het heel zuiver benadert, dan hebben ‘echte’ zelfstandigen deze verklaring niet nodig. Uitsluitend degenen voor wie het erop lijkt dat ze werknemer zouden zijn, maar vanwege hun hoge uurtarief - 75 euro of meer - dus toch een ingang krijgen naar werken buiten loondienst. Met een deftig woord ‘opting-out’ genoemd. Maar wat is dan het doorslaggevende verschil tussen een echte zelfstandige en iemand die dat niet is? Precies deze vraag houdt iedereen bezig en steeds weer komen we terug bij af. Het lijkt dus wel een potje Monopoly wat maar niet tot een eind komt.

De vierde voortgangsrapportage inzake maatregelen met betrekking tot ‘werken als zelfstandige’

Met maar liefst de vierde rapportage sleept dit dossier zich voort. Blijkbaar is het nodig om maar weer eens met ‘het veld’ te gaan overleggen. Dat is de afgelopen jaren ook al talloze malen gebeurd en dat levert steevast de uitkomst op dat we het maar niet eens kunnen worden. En nu lezen we zelfs dat "de zzp'er" niet bestaat. Er is inderdaad niet een standaard zzp’er, maar u en ik wisten dat al jaren.

In deze rapportage is ook wat meer te lezen over een webmodule. Misschien kent u dat woord nog? De voorloper van de Wet DBA, de wet BGL, was gebaseerd op een webmodule. U vult wat vragen in en vervolgens krijgt u een oordeel of de arbeidsverhouding wel of geen dienstbetrekking inhoudt.Was het maar zo simpel. Hoe kunt u het vraagstuk ‘wel/geen dienstbetrekking’ correct vatten in een ja/nee-vragenspel? Het antwoord is simpel: dat gaat niet, want die beoordeling blijft steeds afhankelijk van alle feiten en omstandigheden.

Niettemin is stug doorgewerkt aan het idee van de ja/nee-vragen. De uitkomst van een beslisboom kan dan nooit de goede uitkomst geven. Ook is de rapportage onduidelijk over de status van de webmodule. Op deze manier schieten we er natuurlijk weinig mee op. We  lezen nu dus wel dat de webmodule, vaker dan u denkt, de uitkomst geeft dat sprake is van een dienstbetrekking en geen zelfstandige.

Hoe nu verder?

Voor de korte termijn modderen we maar voort. En als er niets wezenlijks verandert, blijven we voortmodderen. De vraag is wel hoe de praktijk zich nu moet redden. Zolang de Wet DBA ‘on hold’ staat, weet eigenlijk niemand echt waar hij of zij aan toe is. Maar kennelijk moeten we maar leven met die onzekerheid. De belastingdienst mag u niet al te hard op de vingers tikken als de wet zelf in feite niet deugt. Maar wie weet of de handhaving toch niet intensiever wordt omdat de Tweede Kamer opschrikt van een of ander malafide incident?

Wat mij betreft, maar dat heb ik 2015 al eens geschreven, was het een slecht plan om de VAR bij het grofvuil te zetten. Want partijen willen rechtszekerheid vooraf. En daar kleven risico’s aan van oneigenlijk gebruik of zelfs misbruik. Maar in dat kader zijn natuurlijk best wat redelijke voorwaarden te omschrijven. Zodat de overgrote meerderheid van de goedwillende zzp’ers en opdrachtgevers gevrijwaard wordt van allerlei draconische administratieve lasten. En laat de aandacht dan gericht worden op die kleine minderheid waar de vrees voor oneigenlijk gebruik of misbruik van zulke verklaringen terecht groot is. Gerichte handhaving en duidelijke regels: een andere oplossing is er niet. Nu maar hopen dat men in Den Haag ook eens echt gaat nadenken in termen van de oplossing, in plaats van eindeloos vanuit de eigen schutterputjes blijven jammeren.

Actualiteiten

Meld u aan voor onze nieuwsbrieven

Wij brengen u graag op de hoogte van nieuwe (internationale) inzichten op het gebied van financiën, bedrijfsvoering, strategie, governance, risk, compliance en meer.

Meld u aan