Commissarissen benchmarkonderzoek

Belangrijkste conclusies Commissarissen benchmarkonderzoek 2015/2016

Deel I: De commissaris heeft nog steeds de ambitie om het beter te doen

In het eerste rapport wordt ingegaan op ‘de basis’ van het commissariaat, namelijk de organisatie/het bedrijf. Waar staat dit naar verwachting over 5 tot 10 jaar, wat zijn de assets/sterke punten en wat zijn de hobbels die moeten worden genomen?

Ook zijn in het eerste deelrapport de onderwerpen opgenomen die naar verwachting het komend jaar de meeste aandacht vragen. Verder is gevraagd naar de belangrijkste verbeterpunten voor de RvC-leden. Bij deze open vragen zijn de antwoorden onderverdeeld in twee categorieën, namelijk de profitsector en de non-profitsector. Dit jaar waren er voldoende waarnemingen om soms ook opmerkingen per variatie te kunnen maken.

Een totaal oordeel over de aandachtgebieden van RvC’s en de bijbehorende ambitieniveaus vormen een logisch opstap voor een nadere uitwerking in de volgende deelrapporten. De overige deelrapporten worden binnenkort gepubliceerd.

Toekomstperspectief bedrijf/organisatie: uitdagingen en ‘assets’ (open vraag)

Op de vraag waar hun bedrijf over 5/10 jaar moet staan, is ‘omvang denken’ nog steeds dominant (33% van de opmerkingen), met groei van de omzet het meest genoemd4.

Bij de profitsector speelt dit sterker dan bij de non-profitsector. Bij deze laatste wordt verhoudingsgewijs geregeld gewezen op een dalende of gelijkblijvende omzet. Bij de profitsector zijn relatief ook de nodige keren genoemd: toename van de winst en uitbreiding van de product-/dienstenportfolio en geografische spreiding. Bij de non-profitsector ligt het accent meer op een ongewijzigde geografische spreiding, een combinatie van aanpassing en verbreding van de product-/dienstenportfolio en meer samenwerking met derden/fusie. Bij de woningcorporatie is ook vaak genoemd dat zij zich meer op de doelgroep gaan richten (in casu terug naar de basis).

De bedreigingen/uitdagingen/dilemma’s voor de toekomst betreffen bij de profitsector in belangrijke mate bedrijfsgerelateerde onderwerpen, zoals de ‘menselijke’ factor (kwaliteit en aantal van mensen en management), winstgevendheid en product-/dienstenportfolio (inclusief businessmodel, innovatie en technologische ontwikkelingen). Ook overheidsmaatregelen, marktomstandigheden en concurrentie zijn diverse keren genoemd.

Voor de non-profitsector speelt vooral de overheid in vele gedaanten een zeer dominante rol. Daarnaast spelen bij deze sector funding/financiële kracht en ook de ‘menselijke’ factor een rol. Zowel bij de profit- als bij de non-profitsector zijn als assets/kwaliteiten genoemd: de bedrijfsgerelateerde onderwerpen als ‘menselijke’ factor, de product-/dienstenportfolio, funding/financiële kracht en de interne organisatie en de bedrijfsstructuur. Voor de profitsector komen daar nog bij: innovatievermogen en marktpositie.

Overall oordeel RvC versus norm (gesloten vraag en enige met 10-puntsschaal)

Dit jaar is toezicht weer duidelijk op de eerste plaats gekomen. Dit geldt nagenoeg ook voor alle variaties. De werkgeversrol van de RvC is qua ambitie sterk teruggevallen. Samen met de andere taken van de RvC (advies en relatiebeheer met/ambassadeursrol bij belanghebbenden) staat deze taak doorgaans onderaan in de rangorde per variatie. Alleen bij de semipublieke sector en de coöperatie wordt voor de werkgeversrol een hogere plaats gerealiseerd. Qua ambitieniveau verschillen de variaties wat de absolute scores van de normen betreft nauwelijks van het basisprofiel. De scores liggen tussen een 7.4 en een 8.9 (zie ook figuur 3.1).

Bij dit onderdeel is het aantal forse verbeterwensen beperkt tot 16% van het totaal. Gezien de 10-puntsschaal is bij deze vraag nog een andere verbetercategorie gehanteerd. Deze is gebaseerd op grote verschillen tussen de scores voor de huidige kwaliteit en norm. Op basis daarvan laten de commissarissen een verbeterpercentage zien van 70%. Er is bij 54% van de gevallen sprake van een lichte verbeterwens. De minste verbeterwensen worden geventileerd bij de coöperatie, de woningcorporatie en de stichting. Verder zijn de commissarissen van mening dat op het gebied van ervaring de huidige kwaliteit en norm in evenwicht zijn.

Deelactiviteiten RvC

De meeste hier opgenomen activiteiten (evaluatie en selectie/benoeming RvB- en RvC-leden, remuneratie activiteiten en (mede) bepalen doelstellingen en strategie) scoren bij het basisprofiel en de meeste variaties hierop in de categorie zeer belangrijk. Remuneratie activiteiten blijven daarbij achter. Vooral MKB, FAM en COOP hebben wat lagere ambities. Er is een grote mate van eensgezindheid bij alle benchmarks dat de evaluaties beslist beter moeten. Voor een verbetering van het selectie- en benoemingsproces bestaat er minder draagvlak.

Verbeterpunten met betrekking tot competenties en/of activiteiten en/of werkwijze RvC(-leden)

Bij een open vraag over gewenste verbeteringen is dit jaar vooral gewezen op de RvC zelf. Naast teamsamenstelling en functioneren zijn in diverse vormen opmerkingen gemaakt over de te volgen werkwijze. Op de tweede plaats zijn bij competenties genoemd de technische competenties en kennis van bedrijf/sector en businessmodel. Ook de activiteiten zijn geregeld aan de orde gesteld, maar er springt er geen uit. Grosso modo is het beeld bij de beide sectoren vergelijkbaar. Bij de profitsector is de werkgeversrol wat dominanter en bij de non-profitsector het toezicht.

Agenda RvC komend jaar (open vraag)

Voor 2016 wordt naar verwachting in de profitsector de meeste aandacht besteed aan ‘strategie’. Daarbij ligt het accent op strategie/businessmodel met op enige afstand positionering/internationalisatie, investeringen/groei en de interne organisatie. Daarnaast zijn in de andere clusters met enige regelmaat genoemd: de werkgeversrol en kwaliteit van diensten/innovatie. Bij de non-profitorganisaties zijn naast strategie (strategie/businessmodel, samenwerking/fusie) ook vaak genoemd bij ‘ingrijpende’ aanpassingen de herfinanciering en de regelgeving van de overheid. Bij ‘operaties’ is genoemd kwaliteit van dienstverlening/innovatie en bij (taken) RvC stakeholderbeheer en werkgeversrol RvC.

Belangrijkste conclusies Commissarissen benchmarkonderzoek 2015/2016

Commissarissen benchmarkonderzoek 2015/2016 - Deel I Grant Thornton Commissarissenonderzoek 2015-2016 deel 1